موارد منع مصرف و احتیاط در تزریق اسپارتینا (تیرزپاتاید)

اسپارتینا، در صورتی که حاوی ماده مؤثره تیرزپاتاید (Tirzepatide) باشد، دارویی است که با اثر هم‌زمان بر گیرنده‌های هورمون‌های GIP و GLP-1 موجب کاهش اشتها، افزایش وابسته به گلوکز ترشح انسولین و بهبود کنترل قند خون می‌شود. تیرزپاتاید در فرآورده‌ی Mounjaro نیز ماده مؤثره است و برای کنترل دیابت نوع ۲ و در شرایط مشخص برای مدیریت وزن استفاده می‌شود.

موارد منع مصرف قطعی

۱. حساسیت شدید به تیرزپاتاید

افرادی که سابقه‌ی واکنش حساسیتی شدید به تیرزپاتاید یا هر یک از اجزای دارو دارند، نباید از آن استفاده کنند.

۲. سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان مدولاری تیروئید (MTC)

طبق اطلاعات رسمی Mounjaro در آمریکا، مصرف تیرزپاتاید در افرادی که خودشان یا یکی از اعضای خانواده‌شان سابقه‌ی MTC دارند، ممنوع است.

۳. سندروم نئوپلازی متعدد غدد درون‌ریز نوع ۲ (MEN 2)

وجود این سندروم نیز از موارد منع مصرف قطعی تیرزپاتاید محسوب می‌شود. هشدار مربوط به تومورهای سلول C تیروئید بر اساس ایجاد این تومورها در مطالعات حیوانی است و مشخص نیست این یافته تا چه اندازه در انسان قابل تعمیم باشد.

۴.سابقه رتینوپاتی دیابتی

افرادی که سابقه‌ی رتینوپاتی دیابتی دارند، جزو موارد منع مصرف این دارو محسوب می‌شوند.

۵. ابتلا به دیابت نوع یک

افرادی که دیابت نوع یک دارند، نباید از تیرزپاتاید استفاده کنند.

شرایطی که نیازمند احتیاط و ارزیابی پزشکی هستند

سابقه پانکراتیت

تیرزپاتاید در افرادی که سابقه‌ی پانکراتیت داشته‌اند به‌طور کامل مطالعه نشده و باید با احتیاط مصرف شود. در صورت بروز علائمی مانند درد شدید و مداوم شکم، به‌خصوص اگر به پشت انتشار پیدا کند، تهوع یا استفراغ، باید احتمال پانکراتیت بررسی شود. در صورت شک به پانکراتیت، مصرف دارو باید متوقف شود و در صورت تایید تشخیص، نباید مجددا شروع شود.

بیماری‌های کیسه صفرا

مصرف تیرزپاتاید می‌تواند با بروز مشکلات صفراوی همراه باشد؛ بنابراین در افراد دارای سابقه‌ی سنگ صفرا یا بیماری کیسه صفرا، ارزیابی پزشک اهمیت دارد.

مشکلات شدید گوارشی یا گاستروپارزی

تیرزپاتاید تخلیه‌ی معده را به تأخیر می‌اندازد و در افراد مبتلا به اختلال شدید تخلیه‌ی معده باید با احتیاط مصرف شود.

مصرف هم‌زمان انسولین یا داروهای محرک ترشح انسولین

مصرف هم‌زمان با انسولین یا داروهایی مانند سولفونیل‌اوره‌ها می‌تواند خطر افت قند خون، از جمله هیپوگلیسمی شدید، را افزایش دهد و ممکن است نیاز به تنظیم دوز داروهای دیابت وجود داشته باشد.

بارداری و کاهش وزن

تیرزپاتاید برای کاهش وزن در دوران بارداری مناسب نیست. در صورت بارداری، ادامه‌ی مصرف باید فورا با پزشک بررسی شود.

همچنین داروهای کاهش وزن از این گروه نباید صرفا برای «لاغری زیبایی» در افراد فاقد چاقی یا اضافه‌وزن همراه با بیماری‌های مرتبط استفاده شوند؛ مصرف باید بر اساس معیارهای پزشکی و تحت نظر پزشک باشد.

عوارض شایع و علائم هشداردهنده

تهوع، استفراغ، اسهال، یبوست و سایر علائم گوارشی از عوارض شایع تیرزپاتاید هستند و معمولا در زمان افزایش دوز بیشتر دیده می‌شوند.

با این حال، علائمی مانند درد شدید یا مداوم شکم، استفراغ مکرر، علائم کم‌آبی بدن، واکنش آلرژیک شدید یا افت قند خون قابل‌توجه، نیازمند ارزیابی پزشکی فوری هستند.

جمع‌بندی

تزریق اسپارتینا/تیرزپاتاید نباید بدون بررسی سابقه‌ی پزشکی، داروهای مصرفی، وضعیت بارداری و شرایطی مانند بیماری‌های تیروئید، پانکراس، کیسه صفرا و دستگاه گوارش انجام شود. همچنین لازم است اصالت، ماده مؤثره، مقدار دوز و مجوز فرآورده‌ی مورد استفاده از منبع معتبر بررسی شود.